Ograniczenia prawne w reklamie gier hazardowych

W Głos Eksperta DNIA
- Updated
Reklama

Polska branża hazardowa doskonale zdaje sobie sprawę, iż ustawodawca, a szerzej władze państwowe, podchodzą do tematyki gier hazardowych z ostrożnością, czasem wręcz z nieufnością. Na ten stan rzeczy składa się wiele czynników, począwszy od przekonań ideologicznych, poprzez chęć chronienia społeczeństwa przed negatywnymi skutkami hazardu, skończywszy na niemiłym wspomnieniu afery hazardowej sprzed kilku lat.

Pokłosiem takiego podejścia regulatora jest znaczące ograniczenie swobody prowadzenia działalności gospodarczej w tym sektorze, które przejawia się między innymi zakazem reklamy i promocji[i], o którym mowa w art. 29 Ustawy o grach hazardowych. Generalnie zabrania on prowadzenia reklamy i promocji gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości, gier na automatach oraz zakładów wzajemnych. Uzupełniony jest zaś krótkim postanowieniem zawartym w art. 134, dotyczącym zakazu odnoszącego się do gier na automatach.

Dziennik UstawZmiana podejścia ustawodawcy do kwestii reklamy

Ustawodawca, między innymi pod naciskiem branży sportowej, zapewne również w celu zwiększenia dochodów do budżetu Państwa, nowelą z 15 grudnia 2016 r. poczynił pewien wyłom w zakazie reklamy, zezwalając na reklamowanie zakładów wzajemnych. Definicja zakładów wzajemnych zawarta w art. 2 ust. 2 Ustawy obejmuje totalizatory oraz bukmacherstwo, jednak oczywistym jest, iż głównymi beneficjentami zniesienia zakazu reklamy w tym zakresie są podmioty zajmujące się głównie bukmacherstwem. Zakłady bukmacherskie są wszakże nieporównanie bardziej popularne wśród grających, niż totalizatory.

Zauważyć i podkreślić trzeba, iż ustawodawca nie zdecydował się na uwolnienie spod zakazu kwestii promocji, na co wprost wskazuje konstrukcja art. 29b Ustawy. W przepisach tego artykułu określił zatem wyłącznie granice działań reklamowych, jakie podejmować mogą podmioty funkcjonujące na rynku gier hazardowych, promocję wciąż obejmując rygorem zakazu. Analiza kluczowego dla branży przepisu (art. 29b Ustawy) prowadzi do wyodrębnienia dwóch grup przesłanek: negatywnych (stanowiących krąg zakazów) i pozytywnych (a zatem nakazujących określone postępowanie). Poprzedzone są one jedną generalną i fundamentalną dla tej tematyki zasadą, określoną w art. 29b ust. 1 – „Dozwolona jest reklama zakładów wzajemnych, na urządzanie których zostało udzielone zezwolenie (…)”. Tu zatem dostrzegamy pierwsze, bardzo znaczące i ostre w sensie prawnym, postanowienie wyrażające wolę prawodawcy – można reklamować wyłącznie zakłady urządzanie przez podmioty działające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie odpowiedniego zezwolenia, a zatem legalnie. Każda reklama innych zakładów będzie zatem z niezgodna prawem.

Przesłanki negatywne reklamy

Aby zidentyfikować krąg przesłanek negatywnych, należy powrócić do treści art. 29b ust. 1 i 2 ustawy. W ustępie pierwszym znajdziemy katalog podmiotowy, odnoszący się również do efektu psychologicznego jaki u odbiorcy wywoływać może reklama. Dla przykładu można tu wymienić zakaz kierowania reklamy do osób małoletnich i ich udziału w reklamie, zakaz zawierania w reklamie stwierdzeń sugerujących, iż udział w grze hazardowej jest relaksujący lub uspokajający, czy zakaz reklamowania gier hazardowych w sposób wywołujący skojarzenia z atrakcyjnością seksualną, relaksem, sukcesem zawodowym.

Katalog zawarty w ustępie 2 art. 29b odnosi się z kolei do aspektu nośników reklamy oraz czasu (godzin), w jakim reklama taka może być dystrybuowana. Dla przykładu – reklama zakładów wzajemnych nie może zatem być zamieszczana w prasie młodzieżowej i dziecięcej, czy na okładkach dzienników i czasopism. Nie wolno również reklamy takiej prowadzić w radiu i telewizji, kinie i teatrze od godziny 6:00 do godziny 22:00. Co istotne, ustawodawca nie zakazał prowadzenia reklamy zakładów wzajemnych w sieci Internet – ta tematyka stanowić jednak będzie przedmiot innego artykułu.

Reklama
fot. Joe Yates / Unsplash

Wreszcie ustęp trzeci komentowanego artykułu Ustawy zawiera krótki katalog wskazujący na rodzaj komunikatów, jakie muszą się znaleźć przy każdej reklamie zakładów wzajemnych. Obowiązek ich zamieszczenia stanowić ma wyraz troski Państwa o obywateli i próbę ograniczenia negatywnych społecznych skutków jakie nieść mogą ze sobą gry hazardowe. Ustawodawca nakazał zamieszczanie w każdej reklamie zakładów wzajemnych informacji o konsekwencjach udziału w nielegalnych grach hazardowych, ryzyku związanym z hazardem oraz o posiadaniu zezwolenia na urządzanie zakładów wzajemnych.

Podczas lektury przywołanych wyżej przepisów rzuca się w oczy, iż zawierają one tzw. katalogi zamknięte – nie zawierają zatem sformułowania „w szczególności”. Taka konstrukcja przepisu prawa, szczególnie w kontekście zakazów i nakazów, których złamanie może łączyć się z konsekwencjami prawnokarnymi, ma ogromne znaczenie dla adresata przepisu. Co do zasady ma bowiem kreślić wyraźną linię między tym, co zakazane, a tym co prawem dozwolone. Ma zatem zapewniać bezpieczeństwo uczestnikom obrotu prawnego, w tym wypadku – podmiotom związanym z branżą gier hazardowych.

Duży margines niepewności przyjętych regulacji

Analiza treści artykułu 29b Ustawy nie pozwala jednak na wniosek, iż jego konstrukcja wytycza wyraźnie wytycza granicę dozwolonej reklamy. Pomimo bowiem, iż ustawodawca zastosował wspomniany powyżej instrument katalogów zamkniętych, treść poszczególnych zapisów pozostawia duży, może nawet bardzo duży, margines niepewności. Jak bowiem określić granicę skojarzeń z seksualnością, sukcesem zawodowym, czy relaksem? To przecież pojęcia, które dla każdego odbiorcy są w oczywisty sposób subiektywne. Co rozumieć pod pojęciem, iż reklama nie jest kierowana do osób małoletnich? Wszystkie wątpliwości i niejasności związane z tymi, lecz także innymi użytymi w przepisach pojęciami mogą, najpewniej w niedalekiej przyszłości będą, powodować konflikty na linii regulator – podmioty działające w branży. Po wprowadzeniu nowych przepisów, zatem od lipca 2017 roku, nie wykształciła się wszakże jeszcze żadna jednolita linia orzecznicza, doktryna natomiast niezmiennie zauważa problem interpretacyjny dotyczący komentowanych przepisów.

Jeśli na opisane wyżej problemy nałożymy problemy z wyraźnym rozdzieleniem użytych w Ustawie pojęć „reklama” i „promocja”, jawi nam się obraz regulacji prawnej, która jest pierwszym krokiem w kierunku normalizacji i unowocześnienia rozwiązań prawnych dotyczących rynku gier hazardowych, jednak wymaga dalszych prac i poprawek, tak aby osiągnąć stan klarowności prawnej niezbędnej dla pewności obrotu prawnego i gospodarczego. Najpewniej z tych przyczyn, firmy działające na rynku w zdecydowanej większości reklamują się w sposób oszczędny w formie, często wręcz zachowawczy.

Reklama dozwolona w miejscu sprzedaży

Zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 29 ust. 5 Ustawy dopuszczone są zarówno reklama, jak i promocja gier hazardowych prowadzonych „w ośrodku gier lub punkcie przyjmowania zakładów wzajemnych”. Podmioty urządzające gry mogą również dokonywać oznaczenia „nazwą podmiotu lub logo firmy lub nazwą prowadzonej działalności gospodarczej, na zewnątrz budynku, miejsca, w którym znajduje się ośrodek gier lub punkt przyjmowania zakładów wzajemnych”. Ponadto, w przypadku gier hazardowych urządzanych przez sieć Internet dozwolona jest reklama i promocja prowadzona na określonej w zezwoleniu stronie internetowej wykorzystywanej do urządzania tych gier.

Dla porządku przypomnieć też trzeba, iż krąg adresatów analizowanych przepisów nie sprowadza się wyłącznie do podmiotów urządzających zakłady. W proces reklamy zaangażowane są wszakże co najmniej dwa podmioty – firma bukmacherska oraz podmiot publikujący reklamę. Także ten drugi w pełni podlega reżimowi postanowień Ustawy o grach hazardowych, naruszając jej postanowienia naraża się zatem na negatywne konsekwencje prawne.

fot. Mario Calvo / Unsplash

 


[i] Charakterystyka pojęcia reklamy w prawie hazardowym oraz próba opisania różnic pomiędzy pojęciem reklamy a promocji, będą tematem jednego z kolejnych artykułów cyklu.

Zobacz też

Grzywna dla Google za reklamy hazardu we Włoszech

Autorità per le Garanzie nelle Comunicazioni (AGCOM), włoski organ regulujący kwestie komunikacji w tym kraju, nałożył na Google grzywnę

Czytaj więcej...
IGT

Totalizator Sportowy kontynuuje współpracę z IGT. Nowa umowa podpisana.

Bez większych niespodzianek zakończył się prowadzony przez Totalizator Sportowy przetarg na wybór nowego dostawcy systemu loteryjnego. Nowym-starym dostawcą zostało

Czytaj więcej...

Holandia. KSA wzywa do usunięcia automatów z parków rozrywki

Kansspelautoriteit (KSA), holenderski organ ds. gier hazardowych, zapowiedział, że wprowadzi zmiany w obowiązujących przepisach, zgodnie z którymi automaty do

Czytaj więcej...

Mobile Sliding Menu